Building Permit Auditing - Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, ΚΕΔΕ: Έλεγχος αδειών σε όλες τις ΥΔΟΜ και τα ευρήματα στον Εισαγγελέα - «Οι άδειες βγαίνουν από ιδιώτες, αλλά εγκαλούνται οι Δήμαρχοι»

Σε μια κίνηση-σταθμό προχωρά η ΚΕΔΕ, αποφασίζοντας τον ενδελεχή έλεγχο αδειών σε όλες τις ΥΔΟΜ της επικράτειας, με στόχο να διαβιβαστούν αμέσως τα όποια ευρήματα στον Εισαγγελέα. Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας εκπέμπει σήμα κινδύνου για το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, στηλιτεύοντας το παράδοξο του συστήματος. Όπως υπογραμμίζουν χαρακτηριστικά τα στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, «οι άδειες βγαίνουν από ιδιώτες, αλλά εγκαλούνται οι δήμαρχοι», γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για άμεση απόδοση ευθυνών εκεί που πραγματικά ανήκουν και την πλήρη εξυγίανση των διαδικασιών δόμησης.

Με αφορμή το πόρισμα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, που αποκάλυψε μπαράζ παραβιάσεων της πολεοδομικής νομοθεσίας στην ΥΔΟΜ Ρόδου, ο αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και Δήμαρχος 3 Β Γρηγόρης Κωνστανέλλος ανακοίνωσε ότι με πρωτοβουλία της ΚΕΔΕ θα γίνει  λεπτομερής έλεγχος αντιπροσωπευτικού αριθμού οικοδομικών αδειών σε όλες τις ΥΔΟΜ της χώρας και τα τεκμηριωμένα ευρήματα θα διαβιβαστούν στον αρμόδιο Εισαγγελέα.

Κωνσταντέλλος: Να παραπέμψει στον εισαγγελέα η ΚΕΔΕ τις οικοδομικές άδειες

Ιδιαίτερα αιχμηρός απέναντι στις κυβερνητικές νομοθετικές παρεμβάσεις, στην αξιολόγηση των δήμων και στην επιχειρούμενη αφαίρεση των Υπηρεσιών Δόμησης από την Αυτοδιοίκηση εμφανίστηκε ο Α΄ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, κατά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης.

Ο κ. Κωνσταντέλλος υποστήριξε ότι, ενώ προηγήθηκε μια μακρά και εξαντλητική διαδικασία διαλόγου για τη διαμόρφωση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, λίγες μόλις εβδομάδες μετά την ψήφισή του κατατέθηκε τροπολογία 64 σελίδων, η οποία, όπως είπε, αδικεί τόσο τον ίδιο τον νόμο όσο και τη δουλειά που είχε προηγηθεί.

Σύμφωνα με τον Α΄ Αντιπρόεδρο της ΚΕΔΕ, πολλές από τις νέες ρυθμίσεις φαίνεται να προήλθαν από υπηρεσιακούς και γραφειοκρατικούς μηχανισμούς, χωρίς να έχουν προηγουμένως συζητηθεί με τις αρμόδιες επιτροπές της Αυτοδιοίκησης, αλλά ούτε και κατά τα τελευταία στάδια επεξεργασίας του νομοσχεδίου στη Βουλή.

Όπως ανέφερε, η πρακτική αυτή αδικεί και την πολιτική προσπάθεια του υπουργού Εσωτερικών, ο οποίος «έδωσε πολύ πολιτικό κεφάλαιο», προκειμένου να διαμορφωθεί ένα παραγωγικό κείμενο, συμφωνημένο ως προς τη μεγάλη πλειονότητα των διατάξεών του.

«Δεν μπορεί κάθε υπουργείο να ξηλώνει τον Κώδικα»

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Κωνσταντέλλος στις ρυθμίσεις για τη διαχείριση των υδάτων, υποστηρίζοντας ότι δεν είναι θεσμικά αποδεκτό να ενσωματώνονται στον Κώδικα διατάξεις που είχε διεκδικήσει η Αυτοδιοίκηση και αμέσως μετά να έρχεται ένα άλλο υπουργείο, μέσω διαφορετικής νομοθετικής πρωτοβουλίας, να ανατρέπει όσα είχαν συμφωνηθεί.

«Αν αρχίσει να ξηλώνεται το πουλόβερ από το κάθε υπουργείο, δεν θα υπάρχει τελειωμός και δεν θα υπάρχει σωσμός», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Κατά τον ίδιο, η Αυτοδιοίκηση πρέπει να αντιδράσει δυναμικά, όχι μόνο για το ζήτημα των νερών, αλλά και για κάθε μελλοντική απόπειρα ανατροπής των διατάξεων που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο του Κώδικα.

Χρησιμοποιώντας ιδιαίτερα έντονη γλώσσα, σημείωσε ότι η απάντηση της ΚΕΔΕ πρέπει να είναι «με πυρηνικό και όχι με συμβατικό όπλο», θέλοντας να υπογραμμίσει την ανάγκη για ισχυρή πολιτική και θεσμική αντίδραση.

Ο Α΄ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ επικαλέστηκε, μάλιστα, σχετική αναφορά του προέδρου της Βουλής και πρώην δημάρχου Αθηναίων, Νικήτα Κακλαμάνη, ότι «δεν μας αγαπάνε όλοι ή μάλλον δεν μας αγαπάνε οι περισσότεροι», υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν υπηρεσιακοί παράγοντες που αντιμετωπίζουν διαχρονικά την Αυτοδιοίκηση με δυσπιστία ή και εχθρότητα.

«Αξιολόγηση-μαϊμού» χωρίς αντιπροσωπευτικό δείγμα

Σκληρή ήταν η κριτική του και για τη διαδικασία αξιολόγησης των δήμων από τους πολίτες.

Ο κ. Κωνσταντέλλος υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη αξιολόγηση δεν διαθέτει τα απαιτούμενα δημοσκοπικά χαρακτηριστικά, δεν βασίζεται σε σταθμισμένο και αντιπροσωπευτικό δείγμα και δεν μπορεί να ελεγχθεί επιστημονικά ως προς την αξιοπιστία της.

Παρά τα σοβαρά αυτά προβλήματα, όπως ανέφερε, η διαδικασία καταλήγει τόσο πέρυσι όσο και φέτος στο ίδιο συμπέρασμα: ότι η Αυτοδιοίκηση δεν κάνει καλά τη δουλειά της και αξιολογείται κάτω από τη βάση.

Αντίθετα, πρόσθεσε, το κεντρικό κράτος, το οποίο αντιμετωπίζει σοβαρές δομικές αδυναμίες και συχνά ταλαιπωρεί τόσο τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης όσο και τους πολίτες, εμφανίζεται να αξιολογείται θετικά.

Ο Α΄ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ έκανε ειδική αναφορά στην υψηλή αξιολόγηση του gov.gr, επισημαίνοντας ότι η λειτουργία των δήμων δεν μπορεί να συγκρίνεται με μια ψηφιακή πλατφόρμα, όταν οι οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης καλούνται να λειτουργήσουν χωρίς επαρκείς πόρους, προσωπικό, αρμοδιότητες και τις απαραίτητες εξουσιοδοτήσεις.

Όπως είπε, η λειτουργία των δήμων στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό «στη φιλοπατρία των αυτοδιοικητικών», γεγονός το οποίο δεν αποτυπώνεται στη συγκεκριμένη αξιολόγηση.

Χαρακτήρισε, μάλιστα, τη διαδικασία «αξιολόγηση-μαϊμού», διαχωρίζοντάς την από την αξιολόγηση βάσει διοικητικών δεικτών και πραγματικών δεδομένων, η οποία, όπως αναγνώρισε, μπορεί να έχει ουσία, εφόσον βασίζεται σε κοινά αποδεκτές και επαληθεύσιμες βάσεις δεδομένων.

Καταγγελία για εργαλειοποίηση της αξιολόγησης

Ο κ. Κωνσταντέλλος κατήγγειλε ότι η αξιολόγηση των δήμων χρησιμοποιείται ως πολιτικό εργαλείο, ώστε να δημιουργείται αρνητικό κλίμα εις βάρος της Αυτοδιοίκησης και να προετοιμάζονται παρεμβάσεις αφαίρεσης αρμοδιοτήτων.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε την κυβερνητική εξαγγελία για την αφαίρεση των Υπηρεσιών Δόμησης από τους δήμους, η οποία, όπως υποστήριξε, αποτέλεσε έκπληξη ακόμη και για τα ανώτερα στελέχη της ΚΕΔΕ.

Τόνισε ότι η απόφαση αυτή παρουσιάστηκε ως απάντηση σε φαινόμενα διαφθοράς και διαπλοκής στους δήμους, γεγονός που χαρακτήρισε πολιτική προσβολή για το σύνολο της Αυτοδιοίκησης.

Κατά τον ίδιο, ο πρωθυπουργός πληροφορήθηκε εσφαλμένα από «επιτήδειους» ότι η βασική πηγή προβλημάτων και παραπόνων των πολιτών είναι οι πολεοδομίες των δήμων.

Ο Α΄ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ αμφισβήτησε ευθέως τη συγκεκριμένη εικόνα, σημειώνοντας ότι ο μέσος πολίτης έρχεται σε επαφή με την πολεοδομία ελάχιστες φορές στη ζωή του και, συνεπώς, είναι παράδοξο να εμφανίζεται ως η υπηρεσία για την οποία εκφράζονται τα μεγαλύτερα παράπονα, περισσότερο ακόμη και από την καθαριότητα, τον ηλεκτροφωτισμό ή το κυκλοφοριακό.

«Υπάρχει μεγαλύτερο κατασκευασμένο ψέμα από αυτό;» διερωτήθηκε.

Η πραγματική παθογένεια στο σύστημα έκδοσης οικοδομικών αδειών

Ο κ. Κωνσταντέλλος υποστήριξε ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν βρίσκεται στις δημοτικές Υπηρεσίες Δόμησης, αλλά στο ίδιο το σύστημα έκδοσης οικοδομικών αδειών, το οποίο βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ευθύνη και στις δηλώσεις ιδιωτών μηχανικών, χωρίς ουσιαστικό προληπτικό δημόσιο έλεγχο.

Όπως εξήγησε, οι ιδιώτες μηχανικοί έχουν τη δυνατότητα να εισέρχονται στο πληροφοριακό σύστημα και να εκδίδουν άδειες, οι οποίες φέρουν την ένδειξη και τη σφραγίδα της αρμόδιας δημοτικής Υπηρεσίας Δόμησης, παρότι στην πραγματικότητα δεν έχουν προηγουμένως ελεγχθεί από τη συγκεκριμένη υπηρεσία.

Σύμφωνα με τον ίδιο, πρόκειται για ένα ακραίο σύστημα ιδιωτικής αδειοδότησης, το οποίο εφαρμόστηκε στο όνομα της επιτάχυνσης των διαδικασιών, χωρίς όμως να συνοδεύεται από επαρκή δημόσιο ελεγκτικό μηχανισμό.

Ο Α΄ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ υποστήριξε ότι επτά στις δέκα άδειες που αναρτώνται στο σύστημα «e-adeies», εμφανίζουν παρατυπίες, ελλείψεις, υπερβολές ή υπερβάσεις και, εάν ελεγχθούν, ενδέχεται να προκύψει ότι κακώς εκδόθηκαν.

Ως παραδείγματα ανέφερε περιπτώσεις στις οποίες αντί της απαιτούμενης έγκρισης της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας μπορεί να αναρτάται απλώς η αίτηση προς την υπηρεσία, καθώς και προβλήματα που αφορούν τις βεβαιώσεις χρήσεων γης ή στοιχεία του Κτηματολογίου.

Την ίδια ώρα, τα έργα ξεκινούν κανονικά και στη συνέχεια αναλαμβάνουν οι ιδιώτες ελεγκτές δόμησης, οι οποίοι, όπως εξήγησε, ελέγχουν εάν το έργο εκτελείται σύμφωνα με την άδεια, όχι όμως εάν η ίδια η άδεια εκδόθηκε ορθά.

Έτσι, μπορεί να ελέγχεται η πιστή εφαρμογή μιας άδειας η οποία είναι εξαρχής λανθασμένη, υπερβολική ή παράτυπη.

«Οι άδειες βγαίνουν από ιδιώτες, αλλά εγκαλούνται οι δήμαρχοι»

Ο κ. Κωνσταντέλλος επισήμανε ακόμη ότι, όταν μια προβληματική ή παράτυπη άδεια έρχεται στο φως της δημοσιότητας, εγκαλούμενοι εμφανίζονται ο δήμαρχος και ο διευθυντής της Υπηρεσίας Δόμησης και όχι ο ιδιώτης μηχανικός που υπέβαλε και εξέδωσε την άδεια μέσω του συστήματος.

Κατά τον ίδιο, το κράτος παραχώρησε ορθώς στους ιδιώτες μηχανικούς τη δυνατότητα ηλεκτρονικής υποβολής και διεκπεραίωσης των αδειών, δεν δημιούργησε όμως τον αναγκαίο μηχανισμό ουσιαστικού δημόσιου ελέγχου.

Το αποτέλεσμα είναι οι άδειες να εκδίδονται χωρίς επαρκή εποπτεία, αλλά να εμφανίζονται με τη θεσμική σφραγίδα των δήμων, μεταφέροντας στην Αυτοδιοίκηση την πολιτική και διοικητική ευθύνη.

Πρόταση προσφυγής στον εισαγγελέα

Στο πλαίσιο αυτό, ο Α΄ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ κατέθεσε την πρόταση η Ένωση να συγκεντρώσει στοιχεία από τις δημοτικές Υπηρεσίες Δόμησης και να ζητήσει την παρέμβαση του εισαγγελέα, προκειμένου να ελεγχθούν οι άδειες που εκδίδονται από ιδιώτες μηχανικούς μέσω του υφιστάμενου συστήματος.

Όπως είπε, η ΚΕΔΕ πρέπει να κινηθεί πριν δημιουργηθούν τετελεσμένα ως προς τη μεταφορά των Υπηρεσιών Δόμησης σε κεντρικό κρατικό φορέα.

Υποστήριξε ότι υπάρχουν ήδη διαθέσιμα στοιχεία και ότι ο ίδιος μπορεί να έχει πρόσβαση στα δεδομένα της δικής του δημοτικής Υπηρεσίας Δόμησης, όμως η σχετική έρευνα πρέπει να γίνει συλλογικά, με στοιχεία από ολόκληρη τη χώρα, ώστε να καταδειχθεί το μέγεθος και το εύρος του προβλήματος.

Η πρότασή του προβλέπει την τεκμηριωμένη καταγραφή των αδυναμιών του συστήματος και την ανάδειξη της ανάγκης τροποποίησής του υπέρ του πραγματικού δημόσιου ελέγχου και όχι υπέρ της πλήρους ιδιωτικοποίησης της διαδικασίας, από την έκδοση της άδειας μέχρι τον έλεγχο της κατασκευής.

Δυνατότητα διαδημοτικής άσκησης της αρμοδιότητας

Ο κ. Κωνσταντέλλος διευκρίνισε ότι, δεν είναι απαραίτητο κάθε δήμος να λειτουργεί αυτοτελή Υπηρεσία Δόμησης.

Πρότεινε, εφόσον κάποιος δήμος δεν επιθυμεί ή δεν μπορεί να ασκήσει τη συγκεκριμένη αρμοδιότητα, να έχει τη δυνατότητα να την αναθέτει σε άλλον αυτοδιοικητικό φορέα, μέσα από διαδημοτικά ή διαβαθμιδικά σχήματα συνεργασίας.

Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστήριξε, μπορεί να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα και η επάρκεια των υπηρεσιών, χωρίς όμως να αφαιρεθεί η αρμοδιότητα από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και να μεταφερθεί σε κεντρικούς οργανισμούς.

Κριτική στη λογική της συγκέντρωσης αρμοδιοτήτων

Κλείνοντας, ο Α΄ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, άσκησε έντονη κριτική στη λογική της συγκέντρωσης υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων στα υπουργεία και σε κεντρικούς οργανισμούς.

Έφερε ως παράδειγμα το Κτηματολόγιο, το οποίο, όπως ανέφερε, έχει ταλαιπωρήσει επί σειρά ετών πολίτες, επαγγελματίες και δημόσιες υπηρεσίες και δεν μπορεί να προβάλλεται ως πρότυπο αποτελεσματικής κεντρικής διοίκησης.

Κάλεσε, τέλος, την ηγεσία της ΚΕΔΕ να αξιοποιήσει τα διαθέσιμα στοιχεία, να αναζητήσει πρόσθετα δεδομένα και να τεκμηριώσει δημόσια γιατί το υφιστάμενο σύστημα έκδοσης και ελέγχου οικοδομικών αδειών είναι προβληματικό.

Το βασικό μήνυμα της τοποθέτησής του ήταν ότι η Αυτοδιοίκηση δεν πρέπει να παρακολουθεί παθητικά τη σταδιακή αφαίρεση των αρμοδιοτήτων της, αλλά να περάσει σε οργανωμένη πολιτική, θεσμική και νομική αντεπίθεση απέναντι σε πρακτικές που ακυρώνουν συμφωνίες, δυσφημούν τους δήμους και ενισχύουν τον συγκεντρωτισμό του κράτους.

Δείτε το video στο 42ο λεπτό