Αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο θα γίνονται οι κληρονομιές και οι διανομές περιουσιών φέρνει ο νέος Νόμος 5303/2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 81Α΄/22.5.2026 και αναμορφώνει το Κληρονομικό Δίκαιο.

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τις λεγόμενες «κληρονομικές συμβάσεις», οι οποίες μέχρι σήμερα απαγορεύονταν. Με τη νέα ρύθμιση, ένας πολίτης θα μπορεί όσο βρίσκεται στη ζωή να συμφωνεί με τους κληρονόμους του για το πώς θα μοιραστεί η περιουσία του μετά τον θάνατό του.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως έχει και μία δεύτερη αλλαγή, η οποία αφορά χιλιάδες οικογένειες που κληρονομούν περιουσίες χωρίς να υπάρχει διαθήκη. Μέχρι σήμερα, όταν κάποιος πέθαινε χωρίς διαθήκη, οι κληρονόμοι έπρεπε πρώτα να κάνουν αποδοχή κληρονομιάς, στη συνέχεια να προχωρήσουν σε διανομή της περιουσίας και συχνά να ακολουθήσουν επιπλέον πράξεις και μεταβιβάσεις για να αποφευχθεί η συνιδιοκτησία στα ακίνητα.

Η διαδικασία αυτή συνήθως απαιτούσε χρόνια, με αλλεπάλληλες επισκέψεις σε συμβολαιογράφους, εφορία, Κτηματολόγιο και σειρά συμβολαιογραφικών πράξεων, αυξάνοντας τόσο το κόστος όσο και τη γραφειοκρατία.

Με τη νέα διάταξη, οι συγκληρονόμοι θα μπορούν πλέον να υπογράφουν μία μόνο συμφωνία διανομής της περιουσίας μεταξύ τους και αυτή θα λειτουργεί ταυτόχρονα και ως αποδοχή κληρονομιάς. Δηλαδή, θα μπορούν να μοιράζουν απευθείας τα περιουσιακά στοιχεία χωρίς να προηγούνται ξεχωριστές διαδικασίες.

Για παράδειγμα, αν τρία αδέλφια κληρονομήσουν ένα σπίτι, ένα οικόπεδο και ένα κατάστημα από τους γονείς τους χωρίς διαθήκη, θα μπορούν με μία συμβολαιογραφική πράξη να συμφωνήσουν ποιος θα πάρει τι, χωρίς να περάσουν πρώτα από τις χρονοβόρες διαδικασίες αποδοχής και στη συνέχεια νέας διανομής.

Η νέα συμφωνία θα πρέπει να γίνεται υποχρεωτικά με συμβολαιογραφική πράξη, να συμμετέχουν όλοι οι νόμιμοι κληρονόμοι και μπορεί να αφορά είτε ολόκληρη είτε μέρος της κληρονομιάς. Επιπλέον, θα θεωρείται ότι ισχύει από την ημερομηνία θανάτου του κληρονομούμενου.

Οι αλλαγές αυτές θα τεθούν σε ισχύ από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026. Ωστόσο, θα μπορούν να εφαρμοστούν και σε παλαιότερες υποθέσεις κληρονομιάς, ακόμη και αν ο θάνατος έχει συμβεί πριν από την ημερομηνία αυτή, αρκεί να μην έχει ήδη ξεκινήσει δικαστική διαδικασία διανομής.

Η ΠΟΜΙΔΑ, που είχε προτείνει τη συγκεκριμένη ρύθμιση στο υπουργείο Δικαιοσύνης, κάνει λόγο για σημαντική μεταρρύθμιση που αναμένεται να μειώσει τη γραφειοκρατία και την ταλαιπωρία των πολιτών.

Παράλληλα, ζητά να υπάρξει και φορολογική αλλαγή ώστε οι κληρονομικές συμβάσεις, να αντιμετωπίζονται φορολογικά όπως οι γονικές παροχές και οι δωρεές, με αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ, αντί των χαμηλότερων ορίων που ισχύουν σήμερα στις κληρονομιές.