Mandatory Plot Clearing / Ξεκινά ο Υποχρεωτικός Καθαρισμός Οικοπέδων!! Προθεσμίες & Πρόστιμα!!

Σε συναγερμό τίθενται εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων, καθώς ξεκινά ο υποχρεωτικός καθαρισμός οικοπέδων ενόψει της νέας αντιπυρικής περιόδου. Η διαδικασία αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τυπική σύσταση, αλλά αυστηρή νομική υποχρέωση με γνώμονα την πυροπροστασία. Ο κρατικός μηχανισμός είναι έτοιμος να επιβάλει βαρύτατα πρόστιμα για ακαθάριστα οικόπεδα σε όσους αμελήσουν τον καθαρισμό των ιδιοκτησιών τους από ξερά χόρτα και εύφλεκτα υλικά. Με τη σχετική ψηφιακή πλατφόρμα να δέχεται πλέον τις δηλώσεις, η προθεσμία καθαρισμού πιέζει ασφυκτικά.

Αναλυτικά τι ακριβώς προβλέπει η νομοθεσία, ποιο είναι το ύψος των προστίμων και πώς μπορείτε να αποφύγετε τις δυσάρεστες εκπλήξεις.

Με την αντιπυρική περίοδο να πλησιάζει, οι αρχές θέτουν σε εφαρμογή τα μέτρα πρόληψης για τα ακαθάριστα οικόπεδα, τα οποία θεωρούνται ένας από τους βασικούς παράγοντες κινδύνου για την εκδήλωση και εξάπλωση πυρκαγιών.

Σημαντικές αλλαγές τίθενται σε ισχύ από την 1η Απριλίου 2026 σχετικά με την υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων, στο πλαίσιο της ενίσχυσης των μέτρων πρόληψης πυρκαγιών.

Με τον νόμο 5281/2026θεσπίζεται ένα πιο αυστηρό σύστημα ελέγχων, δηλώσεων και κυρώσεων, ενώ παράλληλα ενεργοποιείται η διαδικασία δήλωσης καθαρισμού μέσω του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών.

Οι νέες ρυθμίσεις εντάσσονται στη συνολική αναμόρφωση του πλαισίου πολιτικής προστασίας για την πρόληψη και αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών και άλλων καταστροφών.

Σύμφωνα με το άρθρο 43 του νόμου 5281/2026, οι υπόχρεοι θα πρέπει να προχωρούν στον καθαρισμό των οικοπέδων από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους.

Ο καθαρισμός δεν σταματά εκεί. Οι ιδιοκτήτες και χρήστες των χώρων οφείλουν να διατηρούν το οικόπεδο καθαρό μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος εκδήλωσης ή εξάπλωσης πυρκαγιάς.

Ποιους αφορά

Την υποχρέωση καθαρισμού έχουν:

• ιδιοκτήτες
• νομείς
• επικαρπωτές
• μισθωτές
• υπομισθωτές

Η υποχρέωση αφορά τόσο φυσικά όσο και νομικά πρόσωπα, αλλά και φορείς του δημόσιου τομέα.

Τι περιλαμβάνει ο απαιτούμενος καθαρισμός

1. Υλοτομία και απομάκρυνση των ξερών και σπασμένων δέντρων και κλαδιών, καθώς και των κλαδιών που βρίσκονται σε άμεση επαφή με κτίσμα.
2. Απομάκρυνση της καύσιμης φυτικής ύλης που βρίσκεται στην επιφάνεια του εδάφους όπως ενδεικτικά το φυλλόστρωμα, τα ξερά χόρτα και τα κατακείμενα ξερά κλαδιά.
3. Αποκλάδωση της βάσης της κόμης των δέντρων και αύξηση του ύψους έναρξής της από την επιφάνεια του εδάφους, ανάλογα με την ηλικία και το είδος του δέντρου.
4. Αραίωση της θαμνώδους βλάστησης ως προς την κάλυψη του εδάφους.
5. Απομάκρυνση τυχόν άλλων εγκαταλελειμμένων καυστών, αναφλέξιμων, εκρήξιμων ή εύφλεκτων υλικών, αντικειμένων και απορριμμάτων.

Οι υπόχρεοι οφείλουν να μεριμνούν για την ασφαλή συλλογή και μεταφορά όλων των υπολειμμάτων καθαρισμού.

Απαγορεύεται η εγκατάλειψη, η απόρριψη ή η ανεξέλεγκτη διαχείρισή τους.

Σε ποιες περιοχές ισχύει

Η υποχρέωση καθαρισμού αφορά:

• οικόπεδα εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων
• εκτάσεις εντός ορίων οικισμών χωρίς σχέδιο πόλης
• χώρους σε απόσταση έως 100 μέτρων από τα όρια των παραπάνω περιοχών, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία
• εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον επίσης δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία

Η εξαίρεση αφορά εκτάσεις που χαρακτηρίζονται δασικές με βάση τους δασικούς χάρτες.

Ποιοι εξαιρούνται

Εξαιρούνται της εφαρμογής της εν λόγω υποχρέωσης: οι διαμορφωμένοι, συντηρημένοι κήποι ή φυτευμένες επιφάνειες ακάλυπτων χώρων κτιρίων, πολυκατοικιών, κ.α.

Έλεγχοι από δήμους και Πυροσβεστική

Οι δήμοι έχουν πλέον αυξημένο ρόλο στην εφαρμογή της νομοθεσίας.

Συγκεκριμένα:

• έως 31 Μαΐου κάθε έτους πρέπει να ενημερώνουν τους πολίτες για τις υποχρεώσεις καθαρισμού
• από 1 Ιουνίου έως 31 Οκτωβρίου διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους

Παράλληλα, η Πυροσβεστική Υπηρεσία μπορεί να πραγματοποιεί ελέγχους μετά από καταγγελίες πολιτών.

Τα πρόστιμα

Στους υπόχρεους που δεν υποβάλλουν τη δήλωση, επιβάλλεται:

1. πρόστιμο πεντακοσίων (500) ευρώ εάν δεν έχουν προβεί στις ενέργειες καθαρισμού,
2. πρόστιμο εκατό (100) ευρώ εάν έχουν προβεί σε καθαρισμό.

Η υποβολή ψευδούς δήλωσης στο Μητρώο τιμωρείται με χρηματική ποινή πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών.

Σε περιπτώσεις αδυναμίας υποβολής δήλωσης, όπως λόγω αντικειμενικής αδυναμίας χρήσης των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, ηλικίας, αναπηρίας ή λόγου ανωτέρας βίας, που καθορίζεται με την κοινή απόφαση, η δήλωση υποβάλλεται με φυσικό τρόπο στο οικείο Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών ή στην κατά τόπον αρμόδια πυροσβεστική υπηρεσία και αποστέλλονται με επιμέλειά τους στη Διεύθυνση Προληπτικής Πυροπροστασίας του Π.Σ.

Σε κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης των υπόχρεων στην εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού και συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, επιβάλλεται ή καταλογίζεται αντίστοιχα εξ ολοκλήρου στον/στους υπόχρεους από τον Δήμο:

α) Το διοικητικό πρόστιμο:

• 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο
• ελάχιστο ποσό: 200 ευρώ
• μέγιστο ποσό: 2.000 ευρώ

β) η δαπάνη καθαρισμού του χώρου και απομάκρυνσης των υλικών, εφόσον ο Δήμος προβεί σε καθαρισμό του χώρου.

Ο πολίτης έχει δικαίωμα να υποβάλει ένσταση μέσα σε 10 ημέρες από την επιβολή του προστίμου.

Αν η ένσταση απορριφθεί, ο δήμος μπορεί να προχωρήσει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό του οικοπέδου μέσα σε 5 ημέρες, με το κόστος να επιβαρύνει τον ιδιοκτήτη.

Τι γίνεται σε περιπτώσεις υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς

Για περιφραγμένα ή κλειστά οικόπεδα, πριν τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό απαιτείται αυτοψία της Πυροσβεστικής για να διαπιστωθεί αν υπάρχει υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς.

Σε περιπτώσεις επείγοντος κινδύνου, οι δήμοι μπορούν να προχωρούν σε άμεσο καθαρισμό χωρίς καθυστέρηση, ώστε να αποτραπεί η εκδήλωση φωτιάς.

Πότε ανοίγει η πλατφόρμα

Από την 1η Απριλίου 2026 ενεργοποιείται η ηλεκτρονική πλατφόρμα όπου οι πολίτες μπορούν:

• να δηλώνουν τον καθαρισμό των οικοπέδων τους
• να υποβάλλουν καταγγελίες για ακαθάριστους χώρους

Η διαδικασία γίνεται μέσω του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών.