Η απόφαση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη και Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου, καθορίζει τη μεθοδολογία βαθμολόγησης της αποκαλούμενης «ενοποιημένης βαθμολόγησης», η οποία θα εκδίδεται μέσω του πληροφοριακού συστήματος της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (ΓΓΧΤΔΙΧ).

Η πιστοληπτική βαθμολογία θα εκδίδεται μέσω του gov.gr και θα ισχύει για τρεις μήνες

Η έκδοση της σχετικής βεβαίωσης θα είναι προαιρετική και μόνο μετά από αίτημα του φυσικού ή νομικού προσώπου, αλλά αν αρνηθεί, αυτομάτως τίθεται σε αμφιβολία η πιστοληπτική του ικανότητα και θα εμποδίζεται η διενέργεια συναλλαγών του.

Η εν λόγω ηλεκτρονική εφαρμογή θα συγκεντρώνει τα στοιχεία των χρεών όλων των πολιτών και επιχειρήσεων, προς δημόσιο, ΕΦΚΑ, τράπεζες και λοιπούς φορείς, όπως επίσης και τα εισοδήματά τους.

Με αλγόριθμους θα υπολογίζει τον βαθμό ευκολίας ή δυσκολίας του οφειλέτη να αποπληρώσει τις οφειλές του, με βάση το ύψος τους, τις ρυθμίσεις που έχει κάνει και τα εισοδήματά του.

Τι θα εξετάζει

Ειδικότερα, θα αξιοποιούνται:

• Τα στοιχεία των φορολογικών δηλώσεων Ε1, Ε2, Ε3 και Ν.
• Τα εισοδήματα φυσικών προσώπων.
• Οι ισολογισμοί και τα οικονομικά στοιχεία επιχειρήσεων.
• Τα στοιχεία ακίνητης περιουσίας και ο ΕΝΦΙΑ.
• Οι βεβαιωμένες φορολογικές οφειλές.
• Οι πληρωμές και οι ρυθμίσεις οφειλών.
• Τα στοιχεία ασφαλιστικών οφειλών προς το ΚΕΑΟ.
• Πληροφορίες για πτωχεύσεις.
• Στοιχεία για πλειστηριασμούς.
• Μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και εισπράξεις.

Τα δεδομένα αυτά θα συνδυάζονται ώστε να παράγεται μια ενιαία εικόνα της οικονομικής συμπεριφοράς κάθε φυσικού ή νομικού προσώπου.

Η υπουργική απόφαση προβλέπει ότι η πιστοληπτική αξιολόγηση δεν θα βασίζεται αποκλειστικά στο ύψος των οφειλών, αλλά σε ένα σύνθετο μοντέλο στατιστικής επεξεργασίας ιστορικών δεδομένων.

Οι αλγόριθμοι θα αξιολογούν:

• Την ικανότητα αποπληρωμής.
• Την πρόθεση αποπληρωμής.
• Την πιθανότητα δημιουργίας νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών.
• Την πιθανότητα αθέτησης οικονομικών υποχρεώσεων απέναντι στο Δημόσιο.

Για την ανάπτυξη των μοντέλων θα χρησιμοποιούνται δεδομένα των τελευταίων δύο ετών, ενώ θα εξετάζονται δεκάδες οικονομικές μεταβλητές, όπως η διαχρονική εξέλιξη των εισοδημάτων, η μεταβολή της περιουσιακής κατάστασης, οι φορολογικές επιβαρύνσεις, η συνέπεια στις πληρωμές, οι προηγούμενες καθυστερήσεις, οι ρυθμίσεις οφειλών και η ύπαρξη μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης.

Με τη διαδικασία αυτή, θα εξάγεται η βαθμολογία της πιστοληπτικής του ικανότητας, η οποία θα ζητείται τόσο από το δημόσιο, όσο και από ιδιωτικές επιχειρήσεις ή και ιδιώτες, για τη σύναψη συναλλαγών.

Μεταξύ άλλων θα ζητούν τη βεβαίωση:

• Οι τράπεζες φυσικά θα ζητούν τη βεβαίωση, προκειμένου να αποφασίσουν εάν θα δανείσουν το Χ φυσικό ή νομικό πρόσωπο.
• Η εφορία ή ο ΕΦΚΑ για να ρυθμίσουν τις δόσεις αποπληρωμής των οφειλών, όταν ζητείται διευκόλυνση.
• Οι επιχειρήσεις πριν από σύναψη συνεργασιών, ώστε γνωρίζουν το αποτύπωμα της φερεγγυότητας του υποψήφιου συνεργάτη τη δεδομένη στιγμή.
• Οι ιδιοκτήτες ακινήτων, από τον υποψήφιο ενοικιαστή, ώστε να δουν τη  βαθμολογία της πιστοληπτικής του ικανότητας. 
• Οι εταιρείες τηλεφωνίας, ενέργειας κ.λπ. για τη σύναψη συμβολαίων

Οι κατηγορίες

Σύμφωνα με την απόφαση, το σύστημα δεν θα αντιμετωπίζει όλους τους πολίτες με τον ίδιο τρόπο. Οι αλγόριθμοι θα χωρίζουν πρώτα τους φορολογουμένους σε ομάδες (clusters), ώστε η σύγκριση να γίνεται μεταξύ προσώπων με παρόμοια οικονομικά χαρακτηριστικά.

Για τα φυσικά πρόσωπα προβλέπονται ξεχωριστές κατηγορίες για:

• Μισθωτούς.
• Συνταξιούχους.
• Ελεύθερους επαγγελματίες.
• Επιχειρηματίες.
• Αγρότες.
• Εισοδηματίες.
• Πολίτες χωρίς δηλωμένο εισόδημα.

Αντιστοίχως, για τις επιχειρήσεις θα λαμβάνονται υπόψη το μέγεθος, ο κύκλος εργασιών, ο κλάδος δραστηριότητας και ο χαρακτήρας τους (κερδοσκοπικός ή μη).

Μόνο ο βαθμός στο «χαρτί»

Τονίζεται πως στη σχετική βεβαίωση θα αναγράφεται μόνο ο βαθμός της πιστοληπτικής ικανότητας και κανένα άλλο στοιχείο που να αφορά σε ποιούς χρωστάει ο οφειλέτης, τα ποσά ή τα εισοδήματά του.

Η πρόσβαση στην υπηρεσία θα γίνεται μέσω ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής, όπου ο ενδιαφερόμενος θα υποβάλλει αίτηση είτε προσωπικά ο ίδιος είτε εξουσιοδοτημένο φυσικά ή νομικό πρόσωπο, για χορήγηση ενημέρωσης πιστοληπτικής βαθμολόγησης.

Η διαδικασία προϋποθέτει τη ρητή συγκατάθεση του αιτούντος τόσο για την άντληση στοιχείων από τρίτες πηγές όσο και για την επεξεργασία τους με σκοπό την παραγωγή της ενοποιημένης αξιολόγησης.

Η βαθμολογία της πιστοληπτικής του ικανότητας, θα εκδίδεται μέσα σε διάστημα έως 24 ωρών από την υποβολή της αίτησης, ενώ θα έχει ισχύ διάρκειας τριών μηνών από την έκδοσή της, διάστημα, μετά το πέρας του οποίου, το φυσικό ή το νομικό πρόσωπο, μπορεί να αιτηθεί νέα βεβαίωση.

Η πρόσβαση θα πραγματοποιείται μέσω του gov.gr με χρήση των προσωπικών κωδικών Taxisnet. Ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να δηλώσει στοιχεία επικοινωνίας και να παράσχει ρητή συγκατάθεση για την άντληση των απαιτούμενων δεδομένων από τις δημόσιες βάσεις. Με την υποβολή της αίτησης θα εκδίδεται αριθμός πρωτοκόλλου και η επεξεργασία θα ολοκληρώνεται μέσα σε 24 ώρες. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας ο πολίτης θα λαμβάνει ειδοποίηση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και η πιστοληπτική αξιολόγηση θα αναρτάται στη θυρίδα του στο gov.gr.

Η πιστοληπτική βαθμολογία θα ισχύει για τρεις μήνες. Μετά τη λήξη της ο ενδιαφερόμενος θα μπορεί να υποβάλει νέα αίτηση. Εάν όμως μεταβληθούν στο μεταξύ τα οικονομικά του στοιχεία, θα μπορεί να ζητήσει διόρθωση ή επικαιροποίηση των δεδομένων, επισυνάπτοντας τα απαραίτητα δικαιολογητικά. Μετά τον έλεγχο θα εκδίδεται νέα πιστοληπτική αξιολόγηση.

Η απόφαση προβλέπει ότι και ιδιωτικοί φορείς θα μπορούν να ζητούν ενημέρωση πιστοληπτικής βαθμολόγησης ενός πολίτη ή μιας επιχείρησης, μόνο όμως εφόσον έχουν συνάψει σχετική σύμβαση με τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.

Σε κάθε περίπτωση θα απαιτείται ξεχωριστή, ειδική και ρητή συγκατάθεση του ενδιαφερομένου, η οποία θα παρέχεται ηλεκτρονικά μέσω του gov.gr με χρήση των προσωπικών κωδικών Taxisnet.

Η υπουργική απόφαση προβλέπει ακόμη ότι το πληροφοριακό σύστημα θα υπόκειται σε τακτικούς ελέγχους τόσο ως προς την κυβερνοασφάλεια όσο και ως προς την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Τα σκαλοπάτια των αξιολογήσεων

Για τα φυσικά πρόσωπα η κλίμακα αξιολόγησης περιλαμβάνει έξι επίπεδα: Α, Α-, Β, Β-, C και D, με την τελευταία την D, η οποία αντιστοιχεί στην χαμηλότερη δυνατή πιστοληπτική εικόνα να αποδίδεται εφόσον διαπιστώνονται σοβαρές ληξιπρόθεσμες οφειλές είτε προς το Δημόσιο είτε προς ιδιωτικούς φορείς.
Σύμφωνα με την απόφαση, με βάση τα κριτήρια ενοποιημένης βαθμολόγησης παράγονται οι κλίμακες ενοποιημένης βαθμολόγησης για φυσικά πρόσωπα ως εξής:

1. «Α» Το φυσικό πρόσωπο παρουσιάζει εξαιρετική πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
2. «Α-» Το φυσικό πρόσωπο παρουσιάζει πολύ υψηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
3. «Β» Το φυσικό πρόσωπο παρουσιάζει υψηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
4. «Β-» Το φυσικό πρόσωπο παρουσιάζει μέτρια πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
5. «C» Το φυσικό πρόσωπο παρουσιάζει χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
6. «D» Το φυσικό πρόσωπο παρουσιάζει εξαιρετικά χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.

Οι βαθμίδες αξιολόγησης των επιχειρήσεων

Η κλίμακα ενοποιημένης βαθμολόγησης των νομικών προσώπων είναι η ακόλουθη:

1. «A» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει εξαιρετική πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
2. «A-»    Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει πολύ υψηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση
3. «B1» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει υψηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
4. «B2» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει υψηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
5. «B-1»    Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει μέτρια πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
6. «B-2» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει μέτρια πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
7. «C1» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
8. «C2» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
9. «C-» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει πολύ χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
10. «D» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει εξαιρετικά χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.