Coastal Enforcement Clampdown / «Σαφάρι» ελέγχων στις ελληνικές ακτές! Αυστηρά πρόστιμα και σφράγιση επιχειρήσεων για καταλήψεις αιγιαλού!

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι σαρωτικοί έλεγχοι στις παραλίες σε ολόκληρη τη χώρα, καθώς οι αρχές επιστρατεύουν drones και την εφαρμογή MyCoast για τον εντοπισμό παράνομων καταλήψεων στον αιγιαλό.

Οι έλεγχοι «εξ αέρος» και οι καταγγελίες των πολιτών φέρνουν ήδη αυστηρές κυρώσεις, με πάρα πολύ μεγάλα πρόστιμα και άμεσο «λουκέτο» σε επιχειρήσεις που παραβιάζουν τους κανόνες παραχώρησης. Το νέο ψηφιακό πλαίσιο δεν αφήνει περιθώρια για αυθαιρεσίες, διασφαλίζοντας την ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών στις ακτές και την τήρηση της νομιμότητας κατά τη θερινή περίοδο.

Παραλίες 2026: Αυστηρά πρόστιμα και σφράγιση επιχειρήσεων για καταλήψεις αιγιαλού

Περισσότερες από 1.500 αυτοψίες σε πάνω από 300 παραλίες έχουν πραγματοποιήσει το φετινό καλοκαίρι οι Κτηματικές Υπηρεσίες, εντείνοντας τους ελέγχους για αυθαίρετη κατάληψη αιγιαλού, υπέρβαση των παραχωρούμενων χώρων και παρεμπόδιση της ελεύθερης πρόσβασης των πολιτών. Drones, ψηφιακά εργαλεία και καταγγελίες μέσω της εφαρμογής MyCoast βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο του ελεγκτικού μηχανισμού, ενώ τα πρόστιμα φτάνουν μέχρι στιγμής τις 73.000 ευρώ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Περιουσίας του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, οι έλεγχοι αφορούν περισσότερες από 450 επιχειρήσεις, ενώ αξιοποιούνται τόσο επιτόπιες αυτοψίες όσο και τεχνολογικά μέσα.

Σημαντικό εργαλείο αποτελεί η εφαρμογή MyCoast, μέσω της οποίας οι πολίτες μπορούν να ελέγχουν τις παραχωρήσεις στις παραλίες και να υποβάλλουν αναφορές για πιθανές παραβάσεις.

Παράλληλα, λαμβάνονται υπόψη οι τηλεφωνικές καταγγελίες που υποβάλλονται στις κατά τόπους Κτηματικές Υπηρεσίες.

Πού καταγράφονται οι περισσότερες καταγγελίες

Μέχρι σήμερα, τον μεγαλύτερο αριθμό καταγγελιών συγκεντρώνουν:

• η Χαλκιδική,
• η Ανατολική Αττική,
• οι Κυκλάδες,
• τα Δωδεκάνησα και
• η Καβάλα.

Παρά την ένταση των ελέγχων, τα στοιχεία δείχνουν ότι ο συνολικός αριθμός των καταγγελιών είναι φέτος χαμηλότερος σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές.

Σύμφωνα με το υπουργείο, η εξέλιξη αυτή συνδέεται με τον αυξημένο βαθμό συμμόρφωσης των επιχειρήσεων προς το θεσμικό πλαίσιο του ν. 5092/2024.

Την ίδια στιγμή, για τη φετινή θερινή περίοδο έχουν υπογραφεί περισσότερες από 8.000 συμβάσεις παραχώρησης. Από αυτές, 4.870 είναι απευθείας παραχωρήσεις προς όμορες επιχειρήσεις και περίπου 3.130 προέκυψαν μέσω ηλεκτρονικών πλειοδοτικών δημοπρασιών.

Τι βρίσκουν οι ελεγκτές στις παραλίες

Οι συχνότερες παραβάσεις που εντοπίζονται κατά τις αυτοψίες είναι η αυθαίρετη κατάληψη αιγιαλού ή παραλίας χωρίς σύμβαση, η ανάπτυξη ομπρελών, ξαπλωστρών ή άλλου εξοπλισμού πέρα από τα όρια της παραχώρησης, η παρεμπόδιση της ελεύθερης πρόσβασης των πολιτών και η μη τοποθέτηση της υποχρεωτικής ενημερωτικής πινακίδας.

Οι έλεγχοι έχουν ήδη οδηγήσει σε υψηλά πρόστιμα αλλά και σε πράξεις απομάκρυνσης, διοικητικής αποβολής και σφράγισης.

Στη Ρόδο, σε επιχείρηση επιβλήθηκαν πράξη άμεσης απομάκρυνσης, διαταγή σφράγισης και πρόστιμα συνολικού ύψους 73.000 ευρώ. Από αυτά, τα 60.000 ευρώ αφορούν παρεμπόδιση της πρόσβασης στον αιγιαλό και τα 13.000 ευρώ καταπάτηση δημόσιου κτήματος. Παράλληλα εκδόθηκε πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής.

Στη Ζάκυνθο, τέσσερις επιχειρήσεις εντοπίστηκαν με παραβάσεις που αφορούσαν την παρεμπόδιση πρόσβασης στον αιγιαλό και επιβλήθηκε πρόστιμο 2.000 ευρώ στην καθεμία. Σε διαφορετική περίπτωση, για καταπάτηση παλαιού αιγιαλού, επιβλήθηκε πρόστιμο 72.490,60 ευρώ και πράξη διοικητικής αποβολής.

Στη Χαλκιδική, σε πέντε επιχειρήσεις επιβλήθηκαν πράξεις άμεσης απομάκρυνσης και διαταγές σφράγισης, ενώ ακολουθεί η εφαρμογή των υπόλοιπων προβλεπόμενων μέτρων.

Στην Καβάλα, επιχείρηση που λειτουργούσε χωρίς μισθωτική σύμβαση βρέθηκε αντιμέτωπη με πράξη άμεσης απομάκρυνσης και πρόστιμο 15.912 ευρώ.

Στην Ηλεία, επιβλήθηκαν σε επιχείρηση πράξη άμεσης απομάκρυνσης, διαταγή σφράγισης και πρόστιμο 5.667,66 ευρώ για παρεμπόδιση της πρόσβασης στον αιγιαλό.

Τετραπλάσιο πρόστιμο για αυθαίρετη κατάληψη

Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει ιδιαίτερα αυστηρές συνέπειες για όσους καταλαμβάνουν αυθαίρετα παραλίες.

Σε περίπτωση κατάληψης χωρίς σύμβαση παραχώρησης, το πρόστιμο μπορεί να φτάσει στο τετραπλάσιο του ανταλλάγματος που θα κατέβαλλε κανονικά η επιχείρηση εάν διέθετε νόμιμη παραχώρηση.

Αντίστοιχη αντιμετώπιση προβλέπεται όταν υπάρχει μεν σύμβαση, αλλά η επιχείρηση καταλαμβάνει μεγαλύτερη έκταση από αυτήν που της έχει παραχωρηθεί.

Στις περιπτώσεις αυτές προβλέπεται πράξη άμεσης απομάκρυνσης των κινητών στοιχείων που έχουν τοποθετηθεί αυθαίρετα. Όταν δεν υπάρχει καθόλου σύμβαση παραχώρησης, το πλαίσιο προβλέπει επιπλέον σφράγιση και διακοπή λειτουργίας.

Οι δαπάνες που προκύπτουν για απομάκρυνση εξοπλισμού ή άλλες αναγκαίες παρεμβάσεις επιβαρύνουν τον υπαίτιο.

Τι γίνεται αν επιστρέψουν οι ξαπλώστρες

Ένα από τα προβλήματα που είχαν παρατηρηθεί κατά το παρελθόν ήταν η επανατοποθέτηση εξοπλισμού μετά την αποχώρηση των ελεγκτών.

Για τον λόγο αυτό το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει αυστηρότερη αντιμετώπιση των επαναλαμβανόμενων παραβάσεων.

Σε περίπτωση εκτεταμένης και επαναλαμβανόμενης παράβασης μπορεί να ανασταλεί η λειτουργία επιχείρησης ακόμη και όταν υπάρχει σύμβαση παραχώρησης. Στις περιπτώσεις αυθαίρετης κατάληψης αιγιαλού και παραλίας χωρίς σύμβαση προβλέπεται ακόμη και οριστική σφράγιση.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο ρόλος των δήμων. Εφόσον ο παραβάτης δεν απομακρύνει τις αυθαίρετες εγκαταστάσεις μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία, η απομάκρυνση μπορεί να πραγματοποιηθεί από τον Δήμο, με τις σχετικές δαπάνες να καταλογίζονται στον παραβάτη.

Παράλληλα, για τους υπότροπους προβλέπεται δυνατότητα αποκλεισμού από μελλοντικές παραχωρήσεις.

Σε περίπτωση παραβίασης σφράγισης ενεργοποιούνται και οι σχετικές διατάξεις του Ποινικού Κώδικα.

Πώς ελέγχει ο πολίτης μια παραχώρηση

Καθοριστικό ρόλο στο νέο μοντέλο ελέγχων έχει πλέον και ο ίδιος ο πολίτης.

Οι παραχωρησιούχοι είναι υποχρεωμένοι να αναρτούν ειδική πινακίδα στην οποία αποτυπώνονται η έκταση και τα χαρακτηριστικά της παραχώρησης.

Παράλληλα, μέσω της εφαρμογής MyCoast, ο πολίτης μπορεί να βλέπει το διάγραμμα του παραχωρούμενου τμήματος του αιγιαλού και να ελέγχει εάν ο εξοπλισμός μιας επιχείρησης βρίσκεται εντός των νόμιμων ορίων.

Εφόσον διαπιστώσει πιθανή υπέρβαση ή αυθαίρετη κατάληψη, μπορεί να προχωρήσει άμεσα στην υποβολή καταγγελίας μέσω της εφαρμογής.

Τι ισχύει για ξενοδοχεία, ταβέρνες και όμορες επιχειρήσεις

Οι επιχειρήσεις που γειτνιάζουν με τον αιγιαλό, όπως ξενοδοχεία, καταστήματα εστίασης και άλλες τουριστικές επιχειρήσεις, μπορούν υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις να ζητήσουν την παραχώρηση της παραλίας με την οποία συνορεύουν.

Ωστόσο, η παραχώρηση δεν σημαίνει ότι μπορούν να αποκλείσουν την παραλία από το κοινό.

Μεταξύ των παραχωρήσεων πρέπει να εξασφαλίζονται οι προβλεπόμενες ελεύθερες ζώνες για την πρόσβαση των πολιτών, ενώ διατηρείται η βασική αρχή ότι τουλάχιστον το 50% της παραλίας πρέπει να παραμένει ελεύθερο.

Για συνεχόμενες παραχωρήσεις προβλέπεται ελεύθερη ζώνη συνολικού πλάτους 6 μέτρων, δηλαδή 3 μέτρων από κάθε πλευρά, ενώ σε ειδικές περιπτώσεις επιχειρήσεων που λειτουργούν σε εφαπτόμενα κτίρια προβλέπεται συνολικό πλάτος 4 μέτρων.

Παράλληλα προβλέπεται διαδικασία «one stop shop» για τις περιπτώσεις στις οποίες μεταξύ της επιχείρησης και του αιγιαλού παρεμβάλλεται ακίνητο της ΕΤΑΔ, ώστε να μπορεί να χορηγείται ενιαία παραχώρηση μέσω της Κτηματικής Υπηρεσίας, μετά τη σύμφωνη γνώμη της ΕΤΑΔ.

Οι έλεγχοι συνεχίζονται

Οι αυτοψίες των Κτηματικών Υπηρεσιών θα συνεχιστούν καθ’ όλη τη θερινή περίοδο. Στο ελεγκτικό σύστημα εντάσσονται πλέον όχι μόνο οι κλασικές επιτόπιες αυτοψίες, αλλά και drones, γεωχωρικά και ψηφιακά εργαλεία, καταγγελίες πολιτών και εξ αποστάσεως έλεγχοι.

Στο πλαίσιο της συνεργασίας της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Περιουσίας με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου πραγματοποιούνται επίσης εξ αποστάσεως έλεγχοι, διευρύνοντας τη δυνατότητα εποπτείας των παραλιών.

Το μήνυμα που επιχειρεί να στείλει το νέο σύστημα είναι σαφές: η παραχώρηση τμήματος μιας παραλίας για οικονομική εκμετάλλευση δεν συνεπάγεται ιδιωτικοποίησή της. Ο αιγιαλός και η παραλία παραμένουν κοινόχρηστοι χώροι και η ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών αποτελεί βασική προϋπόθεση που οφείλει να διασφαλίζεται.