Greece is introducing digital voting for local elections starting in 2028, alongside electronic platforms for civic referendums and municipal youth councils. This landmark governance reform aims to boost voter turnout, eliminate geographic barriers for diaspora and seasonal workers, and pioneer broader civic digitization.

Η εισαγωγή του Local E-Voting Reform μέσω του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν αποτελεί μια απλή τεχνική αναβάθμιση της εκλογικής διαδικασίας·συνιστά μια δομική μετατοπίση παραδείγματος (paradigm shift) στην πολιτική κουλτούρα και τη συνταγματική πρακτική της Ελλάδας.

Η μετάβαση σε ένα υβριδικό μοντέλο ηλεκτρονικής ψηφοφορίας συνιστά κομβικό σταθμό για τον μετασχηματισμό του δημόσιου τομέα στην Ελλάδα. Διασυνδέοντας την τοπική διακυβέρνηση με την ασφαλή ψηφιακή υποδομή του gov.gr, το Υπουργείο Εσωτερικών δεν περιορίζεται στην καταπολέμηση της αποχής· διαμορφώνει ένα ισχυρό δομικό προηγούμενο για τις μελλοντικές εθνικές κάλπες, προσελκύοντας παράλληλα τη νέα γενιά που χαρακτηρίζεται από υψηλή τεχνολογική εξοικείωση.

      Προαιρετικό E-Voting: Εφαρμόζεται στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028, λειτουργώντας παράλληλα με την κλασική κάλπη.

    Ψηφιακά Δημοψηφίσματα: Θεσμοθετούνται τοπικές συμμετοχικές διαδικασίες αποκλειστικά μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας της ΕΔΥΤΕ.

    Συμβούλια Νέων: Καθιερώνεται ηλεκτρονική κάλπη για δήμους άνω των 2.000 κατοίκων με στόχο την ενεργοποίηση της Gen Z.

    Αδιάβλητη Διαδικασία: Ειδικές επιτροπές από πανεπιστημιακούς και δικαστικούς του Αρείου Πάγου θα ελέγχουν το λογισμικό.
    
Local E-Voting Reform: Ηλεκτρονική Ψήφος στην Αυτοδιοίκηση – Όλες οι Αλλαγές σε εκλογές, Δημοψηφίσματα και Συμβούλια Νέων

MYKONOS/GREECE - Mykonos Ticker 

Μια δομική και ιστορική αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας και λήψης αποφάσεων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης εισάγει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Για πρώτη φορά στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας, θεσμοθετείται η ηλεκτρονική ψηφοφορία (e-voting), μεταφέροντας ένα σημαντικό μέρος της δημοκρατικής διαδικασίας στο ψηφιακό περιβάλλον. Η ρηξικέλευθη αυτή μεταρρύθμιση, η οποία τέθηκε ήδη σε δημόσια διαβούλευση από τον Υπουργό Εσωτερικών, Θοδωρή Λιβάνιο, και αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή εντός του Ιουνίου 2026, δεν περιορίζεται μόνο στις αυτοδιοικητικές εκλογές για την ανάδειξη τοπικών αρχόντων. Επεκτείνεται δυναμικά στα συμβουλευτικά δημοτικά δημοψηφίσματα, καθώς και στην εκλογή των συμβουλίων νέων, με απώτερο στόχο τη διεύρυνση της πολιτικής συμμετοχής, την καταπολέμηση της αποχής και τη σταδιακή εξοικείωση του εκλογικού σώματος με μια διαδικασία που νομοτελειακά θα αποτελέσει τον προπομπό και για τις εθνικές κάλπες.

Η Αρχιτεκτονική της Ηλεκτρονικής ψήφου στις Αυτοδιοικητικές Εκλογές του 2028

Στο επίκεντρο του νέου νομοθετικού πλαισίου βρίσκεται η δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με ηλεκτρονική ψήφο για την ανάδειξη δημάρχων, δημοτικών συμβουλίων, περιφερειαρχών και περιφερειακών συμβουλίων, μια διαδικασία που θα κάνει επίσημη πρεμιέρα στις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές το 2028.

Η νέα αυτή μέθοδος έχει ξεκάθαρα προαιρετικό χαρακτήρα και θα λειτουργεί παράλληλα και συμπληρωματικά με τη συμβατική διαδικασία της φυσικής κάλπης. Το Υπουργείο Εσωτερικών ξεκαθαρίζει ότι δεν καταργείται η παραδοσιακή μορφή ψηφοφορίας, διατηρώντας το δικαίωμα επιλογής για κάθε πολίτη. Ωστόσο, για τη θωράκιση της διαδικασίας και την απόλυτη αποτροπή του κινδύνου διπλής ψήφου, θεσπίζεται μια αυστηρή δικλείδα ασφαλείας: όσοι εκλογείς επιλέξουν την ηλεκτρονική διαδικασία, θα εγγράφονται εκ των προτέρων σε ειδικούς εκλογικούς καταλόγους και θα αποκλείονται αυτόματα από την ψηφοφορία με φυσική παρουσία στα παραδοσιακά εκλογικά τμήματα.

Ψηφιακή Εγγραφή, Ταυτοποίηση και Προστασία Δεδομένων (GDPR)

Η διαδικασία ένταξης στους ειδικούς καταλόγους ηλεκτρονικής ψήφου θα ελέγχεται κεντρικά από το Υπουργείο Εσωτερικών και θα απαιτεί την πλήρη επικαιροποίηση των στοιχείων ταυτοποίησης και επικοινωνίας των πολιτών.

    Ηλεκτρονική Πύλη: Η εγγραφή θα πραγματοποιείται μέσω ειδικής, εύχρηστης εφαρμογής στην ενιαία ψηφιακή πύλη της δημόσιας διοίκησης (gov.gr).

    Διαπιστευτήρια Ασφαλείας: Οι εκλογείς θα εισέρχονται στην εφαρμογή με τη χρήση των προσωπικών τους κωδικών Taxisnet.

    Ισχυρή Αυθεντικοποίηση: Η οριστικοποίηση της εγγραφής θα απαιτεί την επιβεβαίωση των στοιχείων μέσω κωδικών επαλήθευσης μιας χρήσης (OTP - One Time Password), οι οποίοι θα αποστέλλονται στο πιστοποιημένο κινητό τηλέφωνο του χρήστη.

    Νομικό Πλαίσιο: Η επεξεργασία όλων των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων θα διέπεται αυστηρά από τις διατάξεις του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR) και τη σχετική ελληνική νομοθεσία.

Πώς θα διεξάγεται η ψηφοφορία στα Ειδικά Τμήματα

Η ίδια η διαδικασία της ψηφιακής κάλπης δεν θα γίνεται από το σπίτι, αλλά θα διεξάγεται σε ειδικά εκλογικά τμήματα ηλεκτρονικής ψήφου, τα οποία πρόκειται να συσταθούν και να λειτουργήσουν σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Μοναδική προϋπόθεση για τη δημιουργία τέτοιου τμήματος σε έναν δήμο είναι η εγγραφή τουλάχιστον 30 εκλογέων, αριθμός που κρίνεται απαραίτητος για τη διασφάλιση της μυστικότητας της ψήφου και της στατιστικής αξιοπιστίας της ροής των αποτελεσμάτων.

Το μεγάλο πλεονέκτημα της μεταρρύθμισης έγκειται στο ότι οι εκλογείς δεν θα είναι υποχρεωμένοι να ταξιδέψουν στον δήμο όπου είναι εγγεγραμμένοι. Την ημέρα των εκλογών και κατά τις επίσημες ώρες διεξαγωγής της ψηφοφορίας, θα μπορούν να προσέλθουν σε οποιοδήποτε ειδικό εκλογικό τμήμα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας λειτουργεί στη χώρα. Η ροή της διαδικασίας εντός του τμήματος περιλαμβάνει τρία σαφή βήματα:

    Ταυτοποίηση & Διαγραφή: Ο ψηφοφόρος ταυτοποιείται από την εφορευτική επιτροπή και διαγράφεται αμέσως από τον ηλεκτρονικό εκλογικό κατάλογο για να αποφευχθεί επαναληπτική προσπάθεια.

    Ψηφιακό Παραβάν: Ο εκλογέας αποσύρεται σε έναν ειδικά διαμορφωμένο, προστατευμένο χώρο (παραβάν), όπου βρίσκεται εγκατεστημένη μια ηλεκτρονική συσκευή (ηλεκτρονικός υπολογιστής ή tablet).

    Ψηφοφορία: Μέσω της οθόνης, ο πολίτης ασκεί το εκλογικό του δικαίωμα, επιλέγοντας τις νέες δημοτικές και περιφερειακές αρχές του δήμου και της περιφέρειας στους οποίους είναι κανονικά εγγεγραμμένος.

Η Στόχευση: Ετεροδημότες, Εποχικοί Εργαζόμενοι και Gen Z

Η εισαγωγή των ειδικών αυτών τμημάτων αναμένεται να δώσει άμεση λύση σε χρόνια προβλήματα της ελληνικής εκλογικής πραγματικότητας. Ιδιαίτερα σε περιοχές με έντονη τουριστική και εποχική απασχόληση, όπως η Μύκονος, η διευκόλυνση των εργαζομένων που αδυνατούν να μετακινηθούν λόγω δουλειάς θα είναι καταλυτική. Παράλληλα, επιλύεται το ζήτημα των ετεροδημοτών, καθώς στις αυτοδιοικητικές εκλογές - σε αντίθεση με τις εθνικές - δεν προβλέπεται εκ του νόμου η σύσταση ειδικών εκλογικών κέντρων ετεροδημοτών. Τέλος, η ψηφιακή προσέγγιση εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ως ισχυρό κίνητρο για τους νέους ψηφοφόρους, οι οποίοι παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά αποχής αλλά ταυτόχρονα και κορυφαία εξοικείωση με τα ψηφιακά εργαλεία.

Θεσμική Θωράκιση και Ανώτατος Έλεγχος του Αδιάβλητου

Αναγνωρίζοντας την κρισιμότητα της κυβερνοασφάλειας και της εμπιστοσύνης των πολιτών στο σύστημα, ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης προβλέπει τη συγκρότηση δύο ειδικών επιτροπών υψηλού θεσμικού κύρους, οι οποίες θα εγγυώνται το αδιάβλητο της ψηφιακής κάλπης.

    "Η θεσμική θωράκιση της ηλεκτρονικής ψήφου αποτελεί απαρέγκλιτη προϋπόθεση. Δεν εισάγουμε απλώς μια νέα τεχνολογία, αλλά εγγυόμαστε τη δημοκρατική νομιμοποίηση της διαδικασίας μέσω του ελέγχου από την ανώτατη δικαστική και πανεπιστημιακή κοινότητα." - Υπουργείο Εσωτερικών

    Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης Λογισμικού: Θα αποτελείται αποκλειστικά από διακεκριμένους πανεπιστημιακούς και επιστήμονες από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ), το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) και το Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Έργο της επιτροπής θα είναι ο ενδελεχής έλεγχος του πηγαίου κώδικα και της εφαρμογής της ηλεκτρονικής ψήφου, ενώ υποχρεούται να καταθέτει επίσημο τεχνικό πόρισμα στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής.

    Πενταμελής Εφορευτική Επιτροπή Εποπτείας: Η ίδια η διεξαγωγή των εκλογών θα τελεί υπό την εποπτεία ενός ανώτατου οργάνου, στο οποίο θα συμμετέχουν ένας Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου (ως πρόεδρος), πάρεδροι του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) και κορυφαίοι πανεπιστημιακοί καθηγητές, εξασφαλίζοντας την απόλυτη νομική και διοικητική εγκυρότητα.

Συμβουλευτικά Δημοτικά Δημοψηφίσματα: Η Ψηφιακή άμεση Δημοκρατία

Η φιλοσοφία της ψηφιακής συμμετοχικής δημοκρατίας αποκτά μόνιμη βάση μέσω των συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων. Οι δήμοι της χώρας αποκτούν πλέον τη θεσμική δυνατότητα να ζητούν απευθείας τη γνώμη των δημοτών για κρίσιμα ζητήματα τοπικής ανάπτυξης και καθημερινότητας, εφόσον αυτά εμπίπτουν στην αποκλειστική τους αρμοδιότητα.

Ποια θέματα εξαιρούνται ρητά από την Κάλπη;

Για την αποφυγή λαϊκισμού και τη διασφάλιση της σταθερότητας, ο νόμος θέτει αυστηρά όρια. Απαγορεύεται κατηγορηματικά η διεξαγωγή δημοψηφίσματος για:

•     Ζητήματα δημοσιονομικής διαχείρισης και τοπικού προϋπολογισμού.
•     Θέματα δημοτικών τελών και φορολογίας.
•     Μεταβολές των διοικητικών ορίων του δήμου.

Δικαίωμα Πρωτοβουλίας και η Ψηφιακή Συλλογή Υπογραφών

Η διαδικασία για την προκήρυξη ενός τοπικού δημοψηφίσματος μπορεί να ξεκινήσει με δύο εναλλακτικούς τρόπους:

    Από το Δημοτικό Συμβούλιο: Απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία των δύο τρίτων (2/3) του συνόλου των μελών του.

    Από τους ίδιους τους Δημότες: Απαιτείται η συγκέντρωση υπογραφών που αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 10% των εγγεγραμμένων εκλογέων του συγκεκριμένου δήμου.

Η συλλογή των υπογραφών δεν θα γίνεται σε χαρτιά, αλλά θα πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω ειδικής ψηφιακής πύλης. Πριν από οποιαδήποτε έναρξη συλλογής ή προκήρυξης, ο Επόπτης Νομιμότητας υποχρεούται να διενεργήσει προκαταρκτικό έλεγχο, προκειμένου να πιστοποιήσει ότι το ερώτημα είναι απολύτως νόμιμο και σύμφωνο με το Σύνταγμα.

Διοργάνωση μέσω ΕΔΥΤΕ και κριτήρια εγκυρότητας

Τα δημοτικά δημοψηφίσματα θα διεξάγονται αποκλειστικά με ηλεκτρονική ψηφοφορία, σε πλήρη τεχνική συνεργασία με το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε.). Το αποτέλεσμα που προκύπτει θα έχει χαρακτήρα συμβουλευτικής εισήγησης προς το δημοτικό συμβούλιο, το οποίο διατηρεί την τελική εκτελεστική απόφαση.

Προκειμένου το αποτέλεσμα να θεωρηθεί έγκυρο και να ληφθεί σοβαρά υπόψη, ο Κώδικας θεσπίζει αυστηρά ποσοστά ελάχιστης συμμετοχής (quorum). Συγκεκριμένα, απαιτείται η συμμετοχή είτε του 30% του συνολικού αριθμού των εγγεγραμμένων εκλογέων του δήμου, είτε του 50% όσων είχαν προσέλθει και ψηφίσει στις αμέσως προηγούμενες επίσημες αυτοδιοικητικές εκλογές. Επιπλέον, για την αποτροπή πολιτικής εκμετάλλευσης, απαγορεύεται ρητά η διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου εθνικών ή ευρωπαϊκών εκλογών, καθώς και εντός του ίδιου ημερολογιακού έτους με τις τακτικές αυτοδιοικητικές εκλογές.

Συμβούλια Νέων: Ενεργοποίηση της Gen Z στη Δημοτική Διακυβέρνηση

Η τρίτη μεγάλη τομή του νομοσχεδίου αφορά την πλήρη αναζωογόνηση των Συμβουλίων Νέων, ενός θεσμού που στο παρελθόν είχε ατονήσει, αλλά τώρα επανασχεδιάζεται με βάση τα ψηφιακά πρότυπα της νέας γενιάς.

Η σύσταση των συμβουλίων αυτών καθίσταται πλέον υποχρεωτική σε όλους τους δήμους της χώρας που διαθέτουν πληθυσμό άνω των 2.000 κατοίκων. Τα μέλη τους θα εκλέγονται αποκλειστικά μέσω ηλεκτρονικής ψηφοφορίας και ο ρόλος τους θα είναι καθαρά συμβουλευτικός, εστιάζοντας σε κρίσιμα ζητήματα όπως η νεολαία, η τοπική εκπαίδευση, ο πολιτισμός, ο μαζικός αθλητισμός και η κοινωνική πολιτική του δήμου.

Οδικός Χάρτης Εκλογών και Συμμετοχή

    Ηλικιακό Όριο: Δικαίωμα να εκλέγουν και vote-and-be-elected (να εκλέγονται) έχουν όλοι οι νέοι της τοπικής κοινωνίας έως και 29 ετών.

    Χρονικός Προγραμματισμός: Οι εκλογές θα διεξάγονται σταθερά δύο φορές μέσα σε κάθε πενταετή δημοτική περίοδο. Συγκεκριμένα, την πρώτη Κυριακή του Απριλίου του πρώτου έτους της θητείας και την πρώτη Κυριακή του Οκτωβρίου του τρίτου έτους.

    Ψηφιακή Πλατφόρμα: Η όλη διαδικασία θα τρέχει μέσα από την ειδική πλατφόρμα του gov.gr. Η υποβολή των υποψηφιοτήτων θα γίνεται αποκλειστικά ψηφιακά, ενώ η αυθεντικοποίηση των ψηφοφόρων θα πραγματοποιείται με τη συνδυαστική χρήση των κωδικών Taxisnet και των στοιχείων του Εθνικού Μητρώου Επικοινωνίας (ΕΜέΔ).

Μεγέθη Συμβουλίων και δικαίωμα Λόγου στη Λογοδοσία

Ο ακριβής αριθμός των μελών που θα συγκροτούν το Συμβούλιο Νέων εξαρτάται αναλογικά από τον πληθυσμό του εκάστοτε δήμου. Για τους μικρούς επαρχιακούς ή νησιωτικούς δήμους το συμβούλιο ξεκινά από τα τρία (3) μέλη, ενώ κλιμακώνεται σταδιακά, φτάνοντας το μέγιστο όριο των δεκαπέντε (15) μελών στον Δήμο Αθηναίων.

Η θητεία των νέων συμβούλων ορίζεται στους 30 μήνες. Κατά τη διάρκεια της θητείας τους, οι νέοι εκπρόσωποι αποκτούν ουσιαστική θεσμική παρέμβαση: έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν στις επίσημες συνεδριάσεις των κανονικών δημοτικών συμβουλίων με δικαίωμα λόγου, ενώ παράλληλα μπορούν να εγγράφουν και να θέτουν θέματα προς συζήτηση στις ειδικές, δημόσιες συνεδριάσεις λογοδοσίας των δημοτικών αρχών, αναγκάζοντας τη διοίκηση του δήμου να τοποθετείται ανοιχτά στα προβλήματα της νέας γενιάς.

Q: Πότε εφαρμόζεται η ηλεκτρονική ψήφος στην Ελλάδα;

A: Η ηλεκτρονική ψήφος θα εφαρμοστεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028 για την ανάδειξη δημοτικών και περιφερειακών αρχών.

Q: Είναι υποχρεωτική η ηλεκτρονική ψηφοφορία;

A: Όχι, η ηλεκτρονική ψήφος είναι προαιρετική. Λειτουργεί παράλληλα με την κλασική κάλπη και ο εκλογέας επιλέγει ελεύθερα τη μέθοδο που επιθυμεί.

Q: Πώς διασφαλίζεται το αδιάβλητο της διαδικασίας;

A: Το σύστημα ελέγχεται από Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης Λογισμικού (ΕΜΠ, ΕΚΠΑ, Πανεπιστήμιο Πειραιώς) και εποπτεύεται από πενταμελή εφορευτική επιτροπή με δικαστικούς του Αρείου Πάγου και του ΣτΕ.

Η μη αναστρέψιμη μετάβαση στην Ψηφιακή Δημοκρατία

Το Local E-Voting Reform επαναπροσδιορίζει τα θεμέλια της εκλογικής διαδικασίας στην Ελλάδα, καταργώντας οριστικά τους γεωγραφικούς περιορισμούς για τους ετεροδημότες και τους εποχικούς εργαζόμενους, ενώ παράλληλα ξεκλειδώνει τη συμμετοχή της Gen Z.

Η επιτυχία αυτού του υβριδικού μοντέλου στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028 δεν θα κρίνει μόνο την αντιπροσωπευτικότητα της τοπικής διακυβέρνησης. Θα αποτελέσει το τελικό, αδιαμφισβήτητο crash test και τον θεσμικό οδηγό για την αναπόφευκτη επέκταση της ηλεκτρονικής ψήφου στις εθνικές κάλπες.